Baza słownikowa
Słownik biznesowy
Wpisz słowo do wyszukiwarki, lub wybierz je z listy alfabetycznej:
Cena
Cena to wyrażona w pieniądzu wartość, którą trzeba zapłacić, aby nabyć określony towar lub usługę.
W gospodarce rynkowej cena określona jest przez poziom popytu i podaży danego towaru lub usługi. Jeśli popyt przekracza podaż, cena rośnie aż do uzyskania stanu równowagi (skutkiem spadku popytu i wzrostu podaży). W przeciwnym przypadku, gdy podaż przekracza popyt, cena spada. Tak się dzieje w sytuacji doskonałej konkurencji. W rzeczywistości zależność ceny i popytu może być bardziej skomplikowana - na poziom cen może również wpływać państwo, stosując podatki pośrednie (czyli podatki, które płaci się w momencie zakupu danego dobra).
Ceny odgrywają kluczową rolę w podejmowaniu decyzji przez podmioty działające w gospodarce rynkowej. Dzięki swobodnemu kształtowaniu się cen w warunkach konkurencji rynkowej konsumenci uzyskuja informację o rzeczywistych kosztach wytwarzania towarów i usług (koszty wytwarzania towarów i usług znajdują odbicie w cenie – na konkurencyjnym rynku dobra o wyższych kosztach produkcji powinny mieć wyższą cenę od dóbr o niższych kosztach produkcji, przy założonym podobnym obciążeniu podatkami pośrednimi). Następnie konsumenci mogą, wydatkując swoje pieniądze, dokonać wyboru takiego zestawu dóbr, który ich najbardziej usatysfakcjonuje. Z kolei producenci dowiadują się, na które towary i usługi jest na rynku popyt: wzrost ceny oznacza, że popyt jest duży, spadek ceny informuje o małym popycie. Rosnąca cena zachęca więc do wzrostu produkcji danego dobra.
W gospodarce istnieje bardzo wiele cen – ceny mają wszystkie towary i usługi, aktywa finansowe, praca, składniki majątku. Dla większości towarów osobno odnotowuje się cenę producenta, cenę hurtową i cenę detaliczną (konsumenta). Na poziom cen, które płaci ostateczny konsument dóbr wpływ ma również polityka podatkowa państwa (podatki pośrednie). Najbardziej interesujące dla polityki gospodarczej (a zwłaszcza polityki pieniężnej) są zmiany przeciętnego poziomu cen wszystkich towarów i usług nabywanych przez konsumentów. Są one mierzone jako indeks będący średnią ważoną tych cen i nazywany indeksem cen towarów i usług konsumpcyjnych (czasem używa się też angielskiego skrótu CPI – consumer price index). Zmiany poziomu tego indeksu nazywane są potocznie stopą inflacji.
Poza indeksem cen towarów i usług konsumpcyjnych, w gospodarce konstruuje się wiele innych indeksów cen, takich jak np. indeks cen producentów, indeks cen hurtowych, czy indeks cen w handlu zagranicznym.
Ilość znaczeń w słowniku:
171